Eksperci ds. klimatu i ogrodnictwa przewidują pewne zmiany w naszych ogrodach przydomowych. Będzie mniej opadów, gleba będzie bardziej sucha, a zimy łagodniejsze. Nasilą się ekstremalne zjawiska pogodowe, takie jak burze, ulewne deszcze, wichury i gradobicie. Zmieni się rozkład opadów – część deszczu, który nie spadnie latem, spadnie zimą.

Wszystko to ma wpływ na rośliny, terminy sadzenia i nasze działania ogrodnicze: dla ogrodników pozytywną wiadomością jest to, że okres uprawy wydłuży się o około jedną trzecią. Sezon ogrodniczy rozpocznie się wcześniej, a zbiory, np. sałaty, warzyw korzeniowych i kapusty, będą mogły trwać częściowo do grudnia. Mniej radosną wiadomością jest to, że rośliny będą narażone na większe wahania – gorące, suche lata i mokre zimy. Rozprzestrzeniają się nowe szkodniki roślin, które przybywają wraz z cieplejszym klimatem. Inne przetrwały, ponieważ zimy są mniej mroźne.

Abyście nadal mogli czerpać radość z pracy w ogrodzie, zebraliśmy poniżej kilka zaleceń wynikających z powyższych prognoz.

Utrzymująca się susza letnia: należy unikać stąpania po glebie, ponieważ w miejscach, gdzie jest ona zbita, nie może ona magazynować wody. Aby zwiększyć zdolność gleby do magazynowania wody, ważne jest jej odpowiednie pielęgnowanie, które poprawia jej strukturę. Pomocne są tu również rośliny nawozu zielonego (rośliny strączkowe), których korzenie wnikają głęboko w glebę i ją spulchniają. Humus, np. z własnego kompostu, jest nie tylko optymalnym nawozem, ale także magazynem wody. Powoli oddaje ją roślinom. Postaw na wczesne warzywa, takie jak groszek, fasola szparagowa itp., ponieważ rośliny te mają największe zapotrzebowanie na wodę już na początku lata, a nie dopiero w okresach największej suszy. Rośliny korzeniowe, takie jak pasternak, pietruszka korzeniowa lub burak ćwikłowy, należy wysiewać jak najwcześniej, aby mogły one w odpowiednim czasie wytworzyć korzeń palowy. W ogrodzie bylinowym przeważą rośliny o niewielkim zapotrzebowaniu na wodę, takie jak np. jeżówka, stokrotka, dziewanna lub rośliny ogrodowe.

Wzrost intensywnych opadów deszczu: należy chronić glebę przed erozją (ścieraniem) i zwiększać jej zdolność absorpcyjną. Powierzchnia gleby pozostaje porowata, a tym samym chłonna, jeśli jest obsadzona roślinami, spulchniona lub ściółkowana materiałem organicznym (słoma, skoszona trawa, resztki pożniwne). Cysterny i beczki na deszczówkę magazynują nadmiar wody na okresy suszy.

Wydłużony okres wegetacyjny: typowe uprawy jesienne nie są już planowane na początek października, ale często dopiero na listopad. W okresie późnego lata i wczesnej jesieni można ponownie zaplanować uprawę warzyw liściastych, kapustnych i korzeniowych do końca roku. Należą do nich sałaty jesienne, takie jak radicchio i sałata cukrowa, kapusta pekińska, rzodkiewka i wiele innych. Przez całą zimę zaleca się zwracanie uwagi na kwitnące chwasty i w razie potrzeby ich wyrywanie. W ten sposób zapobiega się ich wysiewaniu. Wysiew nawozów zielonych i sadzenie warzyw zimujących zyska w przyszłości na znaczeniu. Do tych ostatnich należą na przykład brukselka, kapusta włoska, por lub portulaka, które zapewniają urozmaicenie na talerzu.

Szkodniki roślin: Dzięki łagodnym zimom gatunki takie jak norniki i mszyce prawie nie są już niszczone. Ponadto podczas ciepłych lat wiele owadów ma wyższy wskaźnik rozmnażania i może tworzyć kilka pokoleń dzięki dłuższemu okresowi wegetacyjnemu. Na przykład ćma jabłkowa występowała wcześniej w dwóch pokoleniach rocznie, a obecnie często tworzy trzy. Ekstremalne warunki pogodowe mogą wywoływać epidemie – niezależnie od tego, czy są one spowodowane przez grzyby, bakterie, wirusy czy szkodniki zwierzęce. Chwasty korzeniowe, takie jak podagrycznik, generalnie korzystają z upalnych lat, ponieważ dzięki rozległemu systemowi korzeniowemu mniej cierpią z powodu suszy niż inne rośliny. Podobnie coraz bardziej rozprzestrzenia się kwaśnica. Kiełkuje i rośnie nawet w wysokich temperaturach latem.

Zapobiegawczo pomaga odpowiedni dobór roślin, zrównoważone nawożenie i celowe stosowanie środków wzmacniających rośliny. Pożyteczne owady, pierścienie klejowe, pułapki feromonowe i siatki ochronne mogą chronić rośliny przed szkodnikami w sposób przyjazny dla środowiska. Powszechnie znany jest już ślimak hiszpański. Jest on stosunkowo mało wrażliwy na suszę i coraz bardziej się rozprzestrzenia. Skutecznym środkiem jest rozrzucenie wokół grządek szerokiej warstwy trocin, wapna lub kawy, ponieważ ślimaki unikają szorstkich powierzchni. Więcej wskazówek można znaleźć w liście linków poniżej.

Do drzew, które zyskują na zmianach klimatycznych, należą np. miłorzęby, sosny i orzechy włoskie, a wśród krzewów – bzy, śliwy skalne i jałowce. Również róże sięgają swoimi korzeniami do głębokich warstw gleby i dzięki temu mogą czerpać z rezerw podczas suszy. W suchych latach zmniejsza się ryzyko chorób grzybowych, co jest korzystne dla róż. Również wytrzymałe kwiaty cebulowe, takie jak czosnek ozdobny lub irysy, przetrwają okresy upałów bez szkody, ponieważ magazynują składniki odżywcze i wodę wiosną, dzięki czemu mogą przetrwać suche miesiące letnie.

Natomiast rośliny stepowe, które są prawdziwymi mistrzami przetrwania suszy, nie radzą sobie z mokrymi zimami i gliniastymi glebami. Również hortensje i rododendrony, które wymagają stale wilgotnej gleby, będą miały w przyszłości trudności.

Warto pomyśleć o innym sposobie zagospodarowania ogrodu. Przez długi czas powszechną praktyką było tworzenie płaskich ogrodów. Dlaczego nie spróbować stworzyć ogrodu pagórkowatego? Lekko pofałdowany profil z pagórkami i zagłębieniami optymalnie chroni ogród przed wysychaniem i zalaniem. Pagórki kierują wodę do zagłębień, gdzie może się ona gromadzić i powoli wsiąkać w ziemię. Chronią one również przed wiatrem, zapobiegając wysychaniu roślin.

Kratowe grządki są prawdziwą tajemnicą w ogrodzie klimatycznym. Magazynują ciepło i wilgoć oraz chronią wrażliwe rośliny przed wiatrem. Dzięki tym szczególnym właściwościom zapewniają one lepszy wzrost roślin. Szczególnie korzystają na tym rośliny warzywne. Grządka kraterowa jest podzielona na kilka stref. Dzięki tym różnym strefom grządka kraterowa spełnia różne wymagania różnych roślin, ponieważ każda strefa ma inny poziom wilgotności gleby i różne natężenie promieniowania słonecznego. Instrukcję budowy można znaleźć w naszej liście linków poniżej.