Zmiany klimatyczne, którym towarzyszy wzrost liczby klęsk żywiołowych, susz, wymierania gatunków i topnienia lodowców, są uważane za jedno z największych wyzwań naszych czasów. Ambitny cel porozumienia paryskiego, jakim jest utrzymanie globalnego ocieplenia znacznie poniżej dwóch stopni w porównaniu z okresem przedindustrialnym, wymaga drastycznej redukcji emisji gazów cieplarnianych, zwłaszcza dwutlenku węgla (CO2).

Przyczyny globalnego ocieplenia: gazy cieplarniane i wylesianie

W latach 1990–2017 efekt cieplarniany wszystkich długotrwałych gazów cieplarnianych wzrósł o 41%, przy czym 82% tego wzrostu przypada na dwutlenek węgla. Gazy cieplarniane pochłaniają promieniowanie długofalowe (promieniowanie cieplne) emitowane przez powierzchnię Ziemi, chmury i samą atmosferę. W normalnych warunkach promieniowanie to byłoby ponownie oddane do przestrzeni kosmicznej. Jednak gazy cieplarniane emitują ciepło zarówno w kierunku przestrzeni kosmicznej, jak i powierzchni Ziemi, co powoduje dodatkowe ogrzewanie dolnej warstwy atmosfery. Rozróżnia się efekt cieplarniany naturalny od antropogenicznego. Największe ocieplenie wynika ze spowodowanego przez człowieka wzrostu stężenia dwutlenku węgla, który długo pozostaje w atmosferze, a następnie metanu i podtlenku azotu. Te szkodliwe gazy pochodzą głównie z energetyki (np. elektrowni węglowych), transportu, handlu/przemysłu, rolnictwa i odpadów/ścieków.

W latach 1990–2015 w wyniku wycinki drzew i przekształcania terenów leśnych w grunty rolne zniszczono 239 milionów hektarów lasów naturalnych (21-krotność powierzchni lasów Niemiec), a kolejne 185 milionów hektarów lasów uległo degradacji – głównie w tropikach. W wyniku wylesiania do atmosfery nadal przedostają się duże ilości gazów cieplarnianych. Zmniejszenie powierzchni lasów tropikalnych poprzez wypalanie (wycinanie i spalanie lasów w celu uzyskania gruntów rolnych) przyspiesza globalne ocieplenie, ponieważ podczas spalania węgiel zgromadzony w biomasie jest ponownie uwalniany do atmosfery w postaci dwutlenku węgla (CO₂). Często podczas wycinki niszczona jest również flora glebowa. Po wycince gleby te wysychają, co również powoduje uwalnianie do atmosfery dużych ilości dwutlenku węgla, a także znacznie silniejszego gazu cieplarnianego – metanu.

Las jako ratownik klimatu?

Lasy są obecnie postrzegane przez ludzi jako ratownik klimatu, ponieważ dotychczasowe działania mające na celu ograniczenie emisji gazów szkodliwych dla klimatu nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Lasy pokrywają 31% powierzchni lądowej, ale magazynują prawie połowę węgla związanego w środowisku lądowym. Odbywa się to poprzez fotosyntezę. Rośliny, a zwłaszcza drzewa, pochłaniają szkodliwy dla klimatu „CO₂” z powietrza i magazynują węgiel w swojej biomasie. Sposób użytkowania lasów jest zatem ważnym czynnikiem w walce z globalnym ociepleniem. W krajach uprzemysłowionych celem jest ustanowienie leśnictwa zoptymalizowanego pod kątem ochrony klimatu. Oznacza to sensowne połączenie wykorzystania „przyjaznego dla klimatu” surowca, jakim jest drewno, z magazynowaniem węgla w lasach.

Co każdy z nas może zrobić, aby przeciwdziałać globalnemu niszczeniu lasów?

• Należy uświadomić sobie, że nasza konsumpcja, nawyki żywieniowe, zużycie papieru i drewna mają wpływ na lasy na całym świecie.
• Do budowy budynków należy używać wyłącznie drewna pochodzącego z odpowiedzialnej gospodarki leśnej. Powoduje to znacznie mniej emisji niż w przypadku stosowania innych materiałów, takich jak tworzywa sztuczne, beton lub cement.
• Kupuj tylko wysokiej jakości, trwałe produkty z drewna pochodzącego z zrównoważonej gospodarki leśnej, a nie z lasów tropikalnych.
• Wykorzystuj drewno w sposób bardziej efektywny, a następnie poddaj je recyklingowi.
• Ogrzewaj drewnem za pomocą nowoczesnych, wydajnych pieców, które emitują mniej pyłu zawieszonego do środowiska.
• Angażuj się w działania na rzecz powstrzymania wylesiania i degradacji lasów.
• Sadź drzewa i wspieraj ochronę obszarów leśnych.
• Oszczędnie korzystaj z papieru i kupuj papier z recyklingu.