Zgodnie z ogólnymi zasadami prawa państwowego i międzynarodowego wyroki i podobne akty państwowe mają zasadniczo bezpośrednie skutki prawne tylko na terytorium państwa, w którym zostały wydane. Każde państwo ma swobodę decydowania, czy i na jakich warunkach uznaje zagraniczne akty suwerenne, o ile nie jest związane traktatami międzynarodowymi.

Uznaniu podlegają zagraniczne orzeczenia, na mocy których małżeństwo zostało unieważnione, rozwiązane, rozwiedzione po lub bez rozwiązania więzi małżeńskiej lub na mocy których stwierdzono istnienie lub nieistnienie małżeństwa między stronami. Dotyczy to w szczególności zagranicznych wyroków rozwodowych, ale także podobnych orzeczeń organów administracyjnych (na przykład rosyjskich) lub tzw. prywatnych rozwodów przed sądami religijnymi, takimi jak arabskie sądy szariackie lub sądy rabinackie w Izraelu, a także oświadczeń o rozwodzie przed tajlandzkim urzędem stanu cywilnego.

Formalna procedura uznania nie jest wymagana, jeżeli w zagranicznej decyzji uczestniczył organ państwa, którego oboje małżonkowie byli wyłącznymi obywatelami (tj. nie posiadali podwójnego obywatelstwa) w momencie wydania decyzji (tzw. decyzja państwa macierzystego).

Nie przeprowadza się formalnej procedury uznania w przypadku orzeczeń w sprawach małżeńskich wydanych przez państwa członkowskie Unii Europejskiej – z wyjątkiem Danii – jeżeli postępowanie zostało wszczęte po 1 marca 2001 r. lub po późniejszym przystąpieniu państwa członkowskiego do Unii Europejskiej.

Decyzja jest podejmowana wyłącznie na wniosek. Oprócz zainteresowanych małżonków, prawo do złożenia wniosku przysługuje każdej osobie, która wykaże uzasadniony interes prawny w wyjaśnieniu kwestii statusu (np. narzeczeni, przyszli małżonkowie lub spadkobiercy). Prawo do złożenia wniosku przysługuje również instytucjom ubezpieczenia emerytalnego. Uznanie następuje na wniosek. Dopiero po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku zagraniczna decyzja staje się skuteczna również w niemieckim porządku prawnym.

Uznanie lub nieuznanie przez krajową administrację wymiaru sprawiedliwości jest wiążące dla wszystkich sądów i organów w Niemczech, § 107 ust. 9 FamFG. Wraz z uznaniem zagranicznego rozwodu małżeństwo uważa się za rozwiązane z mocą wsteczną od daty zagranicznego rozwodu również w niemieckim porządku prawnym. Orzeczenie zgodnie z § 107 FamFG dotyczy wyłącznie ogłoszenia rozwodu (zmiana statusu z „żonaty/zamężna” na „rozwiedziony/rozwiedziona”). Ewentualne postanowienia zawarte w zagranicznej decyzji dotyczące spraw następczych rozwodu (np. postanowienia dotyczące alimentów, prawa do opieki nad dziećmi i wyrównania świadczeń emerytalnych) pozostają bez zmian.

Po sprawdzeniu ogólnych warunków i przedłożonych dokumentów, poprzedni małżonek wnioskodawcy ma prawo do bycia wysłuchanym.

• W tym celu wyznacza się termin na złożenie oświadczenia.
• Aby umożliwić przeprowadzenie wymaganej rozprawy, konieczne jest podanie aktualnego adresu byłego małżonka, pod którym można doręczyć dokumenty. Adres do doręczeń musi być podany w całości (aktualne nazwisko, nazwa ulicy, numer domu i ewentualnie numer mieszkania, kod pocztowy itp.).
• Jeżeli strona, której dotyczy postępowanie, ma miejsce zamieszkania za granicą, adres należy podać co najmniej w języku międzynarodowym (francuskim), a w razie potrzeby dodatkowo w języku i piśmie kraju odbiorcy.
• Naruszenie prawa do bycia wysłuchanym może prowadzić do uchylenia decyzji.

• Wnioskodawca musi podjąć wszelkie uzasadnione wysiłki w celu ustalenia adresu. Jeśli jednak adres nie może zostać ustalony, należy udowodnić niemożność jego podania.

Decyzja w sprawie wniosku zostanie podjęta w trybie pisemnym. Nawet w przypadku złożenia wniosków/dokumentów w godzinach otwarcia nie zostanie przeprowadzona natychmiastowa kontrola. Procedury są zasadniczo rozpatrywane w kolejności ich wpływania. Aby zapewnić sprawne i ciągłe rozpatrywanie wszystkich wpływających wniosków, należy powstrzymać się od telefonicznych zapytań dotyczących stanu sprawy.

Wniosek o wydanie orzeczenia sądowego przez wydział cywilny właściwego miejscowo sądu okręgowego

Czas rozpatrzenia wniosku wynosi co najmniej od jednego do czterech miesięcy, pod warunkiem że wszystkie wymagane dokumenty są dostępne, w zależności od konkretnego przypadku i czasu rozpatrywania wniosku przez właściwą administrację wymiaru sprawiedliwości kraju związkowego. Byłemu małżonkowi wnioskodawcy należy zapewnić prawo do bycia wysłuchanym w postępowaniu o uznanie; w tym celu wyznacza się termin na złożenie oświadczenia. Odpowiedzi lub pisma zwrotne od osób, które mają zostać wysłuchane, mogą spowodować opóźnienie postępowania.

Właściwa jest administracja wymiaru sprawiedliwości kraju związkowego, w którym jeden z małżonków ma miejsce zwykłego pobytu. Jeżeli żadne z małżonków nie ma miejsca zwykłego pobytu w Niemczech, właściwa jest administracja wymiaru sprawiedliwości kraju związkowego, w którym ma zostać zawarte nowe małżeństwo lub zarejestrowane partnerstwo cywilne; administracja wymiaru sprawiedliwości kraju związkowego może zażądać dowodu, że zawarcie małżeństwa lub zarejestrowanie partnerstwa cywilnego zostało zgłoszone.

Jeżeli nie ma innej właściwości, właściwa jest administracja wymiaru sprawiedliwości kraju związkowego Berlin (Senatsverwaltung für Justiz, Vielfalt und Antidiskriminierung w Berlinie).

Wniosek można złożyć na odpowiednim formularzu wraz z dokumentami za pośrednictwem niemieckiego urzędu stanu cywilnego, np. w związku z wydaniem zaświadczenia o zdolności do zawarcia małżeństwa lub planowanym zawarciem małżeństwa lub związku partnerskiego, za pośrednictwem niemieckiej placówki zagranicznej lub bezpośrednio w urzędzie właściwym do uznania.

Oprócz wypełnionego i podpisanego formularza wniosku (dostępnego na stronie internetowej właściwego organu administracji wymiaru sprawiedliwości lub u urzędnika stanu cywilnego) należy przedłożyć następujące dokumenty w oryginale (w indywidualnych przypadkach mogą być wymagane dodatkowe dokumenty):

• Akt małżeństwa lub wyciąg z księgi rodzinnej lub wyciąg z rejestru małżeństw rozwiedzionych jako dowód zawarcia małżeństwa.
• Pełna kopia lub poświadczona przez sąd państwa, w którym wydano orzeczenie, kopia zagranicznego orzeczenia wraz z opisem stanu faktycznego i uzasadnieniem. W przypadku rozwodu urzędowego należy przedłożyć akt rozwodu lub wyciąg z rejestru rozwodów.
• Dowód prawomocności zagranicznej decyzji (poprzez adnotację o prawomocności na wyroku, oddzielny dokument lub wpis w rejestrze stanu cywilnego).
• Dowód wpisu do rejestru w krajach, w których jest to wymagane do skuteczności orzeczenia.
• Tłumaczenia wszystkich dokumentów w języku obcym wykonane przez tłumacza przysięgłego w Niemczech.
• Zaświadczenie o zarobkach/dochodach wnioskodawcy.
• Pisemne pełnomocnictwo, jeśli wniosek jest składany przez pełnomocnika.
• Kopia ważnego paszportu wnioskodawcy.

Dokumenty zostaną zwrócone po zakończeniu postępowania.

Oryginały dokumentów muszą być zasadniczo opatrzone legalizacją właściwej niemieckiej placówki zagranicznej lub apostille właściwego zagranicznego organu macierzystego.

W przypadku legalizacji ambasada niemiecka w kraju rozwodu potwierdza, że

• podpisy na dokumencie są autentyczne, a
• osoba podpisująca była uprawniona do wystawiania dokumentów urzędowych.

W celu uproszczenia procedury legalizacji kilka państw zawarło konwencję haską z dnia 5 października 1961 r. w sprawie zwolnienia zagranicznych dokumentów urzędowych z wymogu legalizacji. Zgodnie z art. 3 ust. 1 konwencji legalizacja zostaje zastąpiona apostille między państwami-sygnatariuszami. Apostille jest wydawana przez właściwy organ państwa, które sporządziło dokument. Zgodnie z art. 5 ust. 2 konwencji apostille stanowi podlegające obaleniu domniemanie autentyczności dokumentu.

W przypadku dokumentów pochodzących z krajów, których system dokumentacji według oceny Ministerstwa Spraw Zagranicznych wykazuje tak poważne braki, że legalizacja nie jest już uzasadniona, obowiązują specjalne wytyczne. Dokumenty te są zazwyczaj sprawdzane pod kątem autentyczności i poprawności treści w drodze pomocy administracyjnej przez niemiecką placówkę zagraniczną. Koszty z tym związane ponosi wnioskodawca.

• Za stwierdzenie, że spełnione są warunki uznania zagranicznej decyzji: od 15,00 EUR do 305,00 EUR
• Przy ustalaniu wysokości opłaty uwzględnia się w szczególności znaczenie sprawy dla zainteresowanych stron, zakres i stopień trudności czynności urzędowej oraz sytuację majątkową i dochodową wnioskodawcy.
• W przypadku odrzucenia lub wycofania wniosku: połowa opłaty za decyzję o uznaniu, ale nie mniej niż 15,00 EUR.