SchUM nad Renem – żydowskie dziedzictwo dla świata
W 2021 roku Komitet UNESCO wpisał miejsca związane ze szkołą SchUM na listę światowego dziedzictwa. Są to pierwsze żydowskie obiekty wpisane na listę światowego dziedzictwa w Niemczech.
SchUM nad Renem – żydowskie dziedzictwo dla świata
Nazwa „SchUM” składa się z pierwszych liter średniowiecznych hebrajskich nazw: Shin (Sch) oznaczającej Schpira, Waw (U) oznaczającej Warmaisa oraz Mem (M) oznaczającej Magenza.
Na początku XIII wieku miasta SchUM, dzięki swoim rozporządzeniom i szkołom talmudycznym, odegrały wiodącą rolę w judaizmie aszkenazyjskim.
Około 1200 roku wielki żydowski uczony Izaak Or Sarua ujął znaczenie SchUM w następujących słowach: „Jakże bardzo nasi nauczyciele w Moguncji, Wormacji i Szpyrze należą do najuczonych spośród uczonych, do świętych najwyższego rzędu...stamtąd rozchodzi się nauka dla całego Izraela... od dnia ich założenia wszystkie gminy kierowały się ich wskazówkami, nad Renem i w całym kraju Aszkenaz.” (Izaak Or Sarua, druga połowa XII w.)
Do dziś w miastach SchUM zachowały się wyjątkowe żydowskie budowle rytualne i pomniki nagrobne z okresu średniowiecza, takie jak monumentalna mykwa i synagoga w Speyer, poświęcona około 1104 roku, zaliczana do najstarszych i najważniejszych na północ od Alp, cmentarz żydowski „Heiliger Sand” w Worms czy nagrobki na cmentarzu pamiątkowym w Moguncji.
Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO uzasadnia wpisanie tych miejsc na Listę Światowego Dziedzictwa tym, że miejsca związane z SchUM stanowią pionierskie centra gmin żydowskich i cmentarze, których forma i wygląd wywarły decydujący wpływ na architekturę żydowską, budynki rytualne oraz kulturę pogrzebową w całej Europie Środkowej na północ od Alp, w północnej Francji i Anglii. W żadnym innym miejscu nie ma tak szerokiego spektrum żydowskich ośrodków gminnych i cmentarzy, które świadczyłyby o kulturowych osiągnięciach europejskich Żydów i Żydówek w fazie kształtowania się żywej tradycji judaizmu aszkenazyjskiego.
SchUM – miejsce wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO – historia złożenia wniosku
Decyzja została podjęta ...
Wniosek został złożony do UNESCO
Droga na listę światowego dziedzictwa UNESCO
Most od wczoraj do dziś: stowarzyszenie toruje drogę na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO
Jakie wyjątkowe cechy sprawiają, że trzy miasta należące do sieci SchUM są idealnymi kandydatami do wpisania na listę światowego dziedzictwa UNESCO (film).
Więcej informacji
- Oficjalna strona internetowa miast należących do sieci SchUM
- Ogólny przegląd miejsc związanych z SchUM na stronie internetowej Niemieckiej Komisji UNESCO
- Miejsca ShUM w Speyer, Wormacji i Moguncji
Informacje w języku angielskim i kilku innych językach na stronie UNESCO
- Miejsca związane z SchUM w serwisie Google Arts & Culture (Otwiera się w nowej karcie)
- Aplikacja SchUM, 3 spacery po tysiącletniej Magencji (Otwiera się w nowej karcie)